Równy dostęp do wymiaru sprawiedliwości i ochrony własnych interesów jest jednym z fundamentów społeczeństwa demokratycznego w państwach Unii Europejskiej. Jednak dla osób w sytuacji kryzysowej, zmuszonych budować życie od początku w nowej jurysdykcji lub poznawać obce przepisy, wysokie koszty zagranicznych adwokatów stają się barierą nie do pokonania. W takich warunkach pomaga szczególna światowa kultura ochrony praw, umożliwiająca osobom w trudnej sytuacji uzyskanie fachowych usług prawnych całkowicie bezpłatnie.
Organizacja społeczna „Historical Trace” aktywnie wdraża te wysokie standardy europejskie w codziennej działalności. Dążymy do tego, aby każdy Polak za granicą miał solidne wsparcie i jasną świadomość dostępnych praw.
Czym jest pro bono i jak funkcjonuje w państwach UE
Łacińskie pro bono publico oznacza „dla dobra publicznego”. W praktyce prawniczej pro bono to dobrowolna pomoc prawna świadczona bez wynagrodzenia za uzgodniony zakres usług. Może obejmować poradę lub reprezentację, zależnie od przyjętego zlecenia i uprawnień osoby pomagającej. Trzeba ustalić osobno, czy pokryte są również koszty zewnętrzne, na przykład opłaty sądowe i tłumaczenia. Pro bono może być elementem społecznej odpowiedzialności biznesu, lecz nie oznacza jednolitego programu obowiązującego we wszystkich państwach UE.
Podstawowe różnice między tym modelem, zwykłą działalnością komercyjną a programami państwowymi:
| Kryterium porównania | Komercyjne usługi prawne | Państwowa pomoc prawna (legal aid) | Pomoc prawna pro bono |
|---|---|---|---|
| Opłata za usługi | Pełna odpłatność według stawek godzinowych lub ustalone wynagrodzenie. | Finansowana ze środków publicznych na warunkach właściwego programu; kryteria i zakres różnią się między państwami. | Bez wynagrodzenia za uzgodniony zakres pomocy; koszty zewnętrzne i dalsze etapy wymagają wyraźnego ustalenia. |
| Kto świadczy pomoc | Prywatni adwokaci, prawnicy i duże firmy doradcze. | Prawnicy lub inne osoby uprawnione według zasad danego systemu; może chodzić zarówno o poradę, jak i pomoc w postępowaniu. | Prawnicy i kancelarie dobrowolnie uczestniczący w programach lub przyjmujący sprawę pro bono, w granicach swoich uprawnień. |
| Dostępność | Zależna od ceny, zakresu zlecenia i możliwości klienta; warunki wynagrodzenia ustala się indywidualnie. | Zależna od krajowych kryteriów. W Polsce nieodpłatna pomoc prawna przewidziana jest dla osób, które nie mogą ponieść kosztów odpłatnej pomocy; należy sprawdzić aktualny tryb zgłoszenia. | Zależna od przyjęcia zgłoszenia, zakresu programu i dostępności osób świadczących pomoc. |
Model pro bono może ułatwić dostęp do fachowej pomocy osobom, których nie stać na odpłatne wsparcie. Jego znaczenie polega na uzupełnianiu dostępnych środków ochrony, a nie na gwarancji pozyskania najlepszych ekspertów w każdej sprawie. Przed rozpoczęciem współpracy warto potwierdzić zakres porady, dalsze kroki i ewentualne koszty niezwiązane z wynagrodzeniem prawnika.
Rola organizacji społecznych w ochronie praw cudzoziemców
Organizacje pozarządowe mogą pomagać w nawiązaniu kontaktu z prawnikami i w zrozumieniu dostępnych środków ochrony. Prowadzą między innymi platformy informacyjne, infolinie i działania edukacyjne. Ich rola oraz zakres usług różnią się jednak między państwami i programami; warto sprawdzić, czy dany ośrodek udziela informacji, indywidualnych porad czy także podejmuje się reprezentacji.
Wsparcie informacyjne bywa szczególnie potrzebne osobom, które przyjechały do nowego państwa bez znajomości języka i miejscowych procedur. Polacy w UE korzystają z praw obywateli Unii, jednak muszą sprawdzić warunki pobytu, rejestracji i ubezpieczenia. Inne reguły dotyczą pobytu poza UE oraz osób ubiegających się o ochronę międzynarodową. Organizacja pomocowa powinna ustalić rzeczywisty status zainteresowanego, zanim wskaże sposób postępowania.
Jak Polacy za granicą mogą uzyskać bezpłatne wstępne wsparcie
Jeśli znalazłeś się w nadzwyczajnej sytuacji na terenie UE, USA lub Kanady, na przykład miałeś wypadek drogowy, doznałeś urazu w pracy albo masz spór dotyczący spraw majątkowych, pierwszym i najważniejszym krokiem jest uzyskanie rzetelnej informacji. Potrzebujesz indywidualnej analizy sytuacji, a nie ogólnych schematów z forów internetowych, gdzie użytkownicy dzielą się subiektywnymi opiniami.
Prawidłowy sposób uzyskania wstępnej pomocy obejmuje:
- Zebranie wszystkich dostępnych dokumentów, polis ubezpieczeniowych, protokołów i zaświadczeń dotyczących problemu.
- Jasny i zwięzły opis sytuacji ze wskazaniem głównych pytań: terminów, żądań i roszczeń stron.
- Zgłoszenie przez specjalne oficjalne formularze kontaktowe na stronach organizacji pozarządowych.
Pamiętaj, że uzyskana w porę informacja prawna chroni przed poważnymi błędami, przekroczeniem terminów procesowych oraz presją biurokratyczną zagranicznych organów państwowych lub dużych korporacji.
Dostępna edukacja prawna dla każdego Polaka na świecie
Pobyt w obcym państwie podczas kryzysu zawsze wiąże się z presją psychiczną i poczuciem bezbronności. Gdy człowiek pilnie potrzebuje jasnego planu działania, często nie wie, dokąd się zwrócić, a bariera językowa tylko zwiększa stres.
Organizacja społeczna „Historical Trace” chce być punktem wsparcia dla osób potrzebujących rzetelnej informacji o prawie za granicą. Wspólnie z prawnikami wolontariuszami stworzyliśmy otwartą bazę wiedzy z instrukcjami, poradnikami i omówieniami zmian prawa europejskiego. W polskiej wersji przedstawiamy je w języku ułatwiającym czytelnikom ocenę własnej sytuacji i przygotowanie pytań do specjalisty.
Jeśli znalazłeś się w trudnej sytuacji życiowej, doświadczyłeś dyskryminacji lub naruszono Twoje interesy finansowe, możesz zgłosić sprawę do wstępnej bezpłatnej konsultacji na naszej platformie. Jej zakres i możliwość przyjęcia zgłoszenia zostaną potwierdzone indywidualnie. Dbamy o poufne traktowanie przekazanych informacji zgodnie z obowiązującymi zasadami ochrony danych i tajemnicy zawodowej, tam gdzie ma ona zastosowanie. Ewentualne dalsze czynności i koszty wymagają osobnego uzgodnienia.
Wypełnij krótki formularz na naszym portalu, aby zgłosić potrzebę bezpłatnej wstępnej konsultacji. Po zapoznaniu się ze zgłoszeniem możliwe będzie określenie zakresu pomocy i kolejnych kroków. Nie pozostawaj sam z trudnościami: korzystaj z rzetelnej informacji, pilnuj terminów i świadomie broń swoich interesów.



