Nie warto z góry uznawać sprawy za beznadziejną. W wielu krajach działają mechanizmy ochrony na wypadek braku ubezpieczenia lub ucieczki sprawcy. Ich zakres oraz warunki zależą jednak od kraju, rodzaju szkody i sytuacji poszkodowanego.
W Unii Europejskiej: fundusz gwarancyjny
W każdym państwie UE przewidziano organ rekompensujący określone szkody wyrządzone przez nieubezpieczony lub niezidentyfikowany pojazd. Poszkodowany ma prawo wystąpić o świadczenie i otrzymać uzasadnione stanowisko. Procedura zależy od kraju: w Polsce szkodę dla UFG zgłasza się za pośrednictwem ubezpieczyciela oferującego obowiązkowe komunikacyjne OC.
Warto znać jedną zasadę: w ramach unijnego mechanizmu nie wolno uzależniać wypłaty od wykazania przez poszkodowanego, że odpowiedzialna osoba nie może lub odmawia zapłaty. Nie zwalnia to jednak z obowiązku wykazania samej szkody i przesłanek odpowiedzialności.
Przy niezidentyfikowanym pojeździe państwa mogą ograniczyć lub wyłączyć wypłatę za szkody w mieniu. Nie mogą jednak utrzymać takiego wyłączenia wyłącznie z powodu nieustalenia pojazdu, jeżeli w tym samym wypadku organ wypłacił świadczenie za znaczne obrażenia ciała któremukolwiek z poszkodowanych. W tej sytuacji dopuszczalny udział własny za szkodę w mieniu nie może przekroczyć 500 euro. Szczegółową definicję znacznych obrażeń i pozostałe warunki określa prawo krajowe.
Instytucje mają różne nazwy. W Polsce jest to UFG, w Niemczech Verkehrsopferhilfe, we Włoszech fundusz zarządzany przez CONSAP, we Francji FGAO, a w Hiszpanii Consorcio de Compensación de Seguros. W Czechach, na Słowacji, w Rumunii, Chorwacji i na Litwie fundusz oraz biuro to jedna instytucja.
Gdy ubezpieczyciel sprawcy zbankrutował
Dyrektywa przyjęta w 2021 roku rozszerzyła unijne zasady ochrony na przypadki niewypłacalności ubezpieczyciela komunikacyjnego. Nie oznacza to, że wszystkie właściwe organy zaczęły działać już w 2021 roku ani że wcześniej nie istniała żadna ochrona. W konkretnej sprawie trzeba ustalić właściwy organ i przepisy obowiązujące w dacie zdarzenia oraz niewypłacalności.
W USA: ochrona we własnej polisie
Jedną z podstaw ochrony może być zapis w polisie obejmujący szkody wyrządzone przez nieubezpieczonego kierowcę, czyli uninsured motorist coverage. Zależnie od stanu i umowy może on obejmować także ucieczkę niezidentyfikowanego sprawcy. Trzeba sprawdzić, kogo chroni polisa, jaki rodzaj szkody obejmuje oraz jakie dowody i terminy zgłoszenia są wymagane.
W Nowym Jorku obowiązkowa ochrona uninsured motorists dotyczy szkód na osobie spowodowanych przez nieubezpieczony lub niezidentyfikowany pojazd i zasadniczo wypadków na terytorium tego stanu. Dodatkowe ubezpieczenie SUM może rozszerzyć ochronę m.in. na zdarzenia poza stanem i zbyt niskie ubezpieczenie sprawcy, zgodnie z warunkami polisy. Nie należy utożsamiać tej ochrony z ubezpieczeniem uszkodzenia własnego samochodu.
W Kanadzie: fundusze prowincji
W Ontario Motor Vehicle Accident Claims Fund jest mechanizmem ostatniej instancji, gdy nie ma innego dostępnego ubezpieczenia. Dla uprawnionych osób limity mogą wynosić do 200 000 CAD na wypadek oraz do 10 000 CAD za szkody w mieniu z udziałem własnym 100 CAD. Podstawowe warunki to zamieszkanie w Ontario i zdarzenie w tej prowincji; trzeba też spełnić pozostałe wymogi danego świadczenia.
W Kolumbii Brytyjskiej po ucieczce sprawcy zgłoś szkodę do ICBC jak najszybciej, nie później niż w ciągu sześciu miesięcy. Jeżeli ktoś został ranny lub istnieje podejrzany, ICBC wymaga zgłoszenia na policję i zaleca dokonanie go w ciągu 24 godzin. Rachunki za objęte ochroną leczenie co do zasady należy przekazać w ciągu 180 dni od poniesienia kosztu.
Systemy publiczne w tych prowincjach mogą zapewniać świadczenia za obrażenia niezależnie od winy, więc brak polisy drugiego uczestnika nie musi blokować pomocy. Prawo do świadczeń zależy jednak od miejscowych zasad, a sytuacja mieszkańca prowincji i turysty może być różna.
| Jurysdykcja | Kto wypłaca świadczenie | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| Państwa UE | Krajowy fundusz gwarancyjny | Przy nieznanym pojeździe szkody w mieniu mogą być wyłączone; wyjątek przy znacznych obrażeniach, udział własny do 500 EUR |
| USA | Odpowiednia polisa z ochroną uninsured motorist | W Nowym Jorku obowiązkowa ochrona obejmuje szkody na osobie; zakres terytorialny wymaga sprawdzenia |
| Ontario, Kanada | Motor Vehicle Accident Claims Fund | Do 200 000 CAD na wypadek, po spełnieniu warunków funduszu |
| Kolumbia Brytyjska | ICBC | Zgłoszenie ICBC jak najszybciej, do 6 miesięcy; policja w wymaganych przypadkach, najlepiej do 24 godzin |
Co zrobić w pierwszych godzinach
- Wezwać policję, nawet jeżeli sprawca uciekł.
- Zapisać markę, kolor, choćby część numeru rejestracyjnego i kierunek odjazdu pojazdu.
- Zebrać dane kontaktowe świadków, zanim odjadą.
- Poprosić o zabezpieczenie nagrań z pobliskich kamer, zanim zostaną nadpisane.
Granice ochrony: kiedy fundusz nie pomoże
Fundusz gwarancyjny zasadniczo nie służy naprawianiu własnej szkody wyłącznego sprawcy wypadku ani zastępowaniu ubezpieczenia autocasco. Trzeba wykazać zdarzenie i szkodę oraz spełnić wymagania zgłoszenia. Brak policyjnego protokołu nie jest jednak wszędzie automatyczną podstawą odmowy. Przy niezidentyfikowanym pojeździe i braku obrażeń ciała ochrona szkód w mieniu bywa ograniczona lub wyłączona; znaczenie mają przepisy kraju.
Nie znaczy to, że nie warto zgłaszać roszczenia. Rzetelna dokumentacja z miejsca wypadku ma duże znaczenie, a gdy jej brakuje, warto sprawdzić, jakie dowody można jeszcze uzyskać.
Jeżeli znajdujesz się w takiej sytuacji, możesz skorzystać z bezpłatnej wstępnej pomocy prawnej ukraińskiej organizacji pozarządowej „Historical Trace”. Prawnicy wolontariusze przeanalizują Twoją sytuację, przystępnie wyjaśnią przysługujące Ci prawa i przedstawią plan dalszych działań krok po kroku. Wypełnij krótki formularz zgłoszeniowy na naszej stronie, aby otrzymać poufną konsultację pro bono w ciągu jednego–dwóch dni roboczych. Organizacja nie świadczy płatnych usług i nie pobiera honorariów.