Organizacja społeczna „Historical Trace” Historical Trace ORGANIZACJA SPOŁECZNA
POMOC PRAWNA · PRO BONO

Spadek za granicą: jak dopełnić formalności i nie stracić praw

Które prawo ma zastosowanie, gdzie złożyć wniosek, jakie dokumenty przygotować i w jakim terminie. Wyjaśniamy po polsku, bezpłatnie.

Skorzystaj z konsultacji Pro Bono
PIERWSZE KROKI

Od czego zacząć, gdy dowiesz się o spadku

1

Ustal, gdzie zmarła osoba miała miejsce zwykłego pobytu

1
Ustal, gdzie zmarła osoba miała miejsce zwykłego pobytu
W sprawach objętych unijnym rozporządzeniem spadkowym miejsce zwykłego pobytu zmarłego zazwyczaj decyduje o prawie właściwym i jurysdykcji. Znaczenie mogą jednak mieć także wybór prawa ojczystego, umowy międzynarodowe i inne wyjątki.

2

Sprawdź, czy istnieje testament

2
Sprawdź, czy istnieje testament
W wielu państwach UE działają rejestry testamentów, a notariusz może pomóc ustalić, gdzie szukać dokumentu. Brak wpisu w rejestrze nie dowodzi braku testamentu. Jeżeli nie ma ważnego testamentu, dziedziczenie następuje według zasad ustawowych.

3

Oblicz terminy

3
Oblicz terminy
W niektórych krajach termin na odrzucenie spadku wynosi zaledwie kilka tygodni. Jego przekroczenie może oznaczać przyjęcie spadku; zakres odpowiedzialności za długi zależy od prawa właściwego.

4

Zbierz dokumenty potwierdzające pokrewieństwo

4
Zbierz dokumenty potwierdzające pokrewieństwo
Zbierz odpisy aktów urodzenia i małżeństwa oraz dokumenty potwierdzające zmianę imienia lub nazwiska. Sprawdź, czy potrzebne są apostille, tłumaczenie lub formularz wielojęzyczny. W obrocie wewnątrz UE wiele dokumentów stanu cywilnego jest zwolnionych z apostille, dlatego nie zamawiaj go automatycznie.

5

Nie spiesz się z podpisaniem oświadczenia o odrzuceniu spadku

5
Nie spiesz się z podpisaniem oświadczenia o odrzuceniu spadku
Odrzucenie spadku jest co do zasady nieodwołalne. Najpierw ustal skład spadku, wysokość długów i termin na złożenie oświadczenia. Wyjątki, np. związane z błędem lub groźbą, wymagają odrębnej oceny.

GŁÓWNA ZASADA UE

Co do zasady: jedno prawo dla całego spadku

W Unii Europejskiej obowiązuje rozporządzenie nr 650/2012. Ma ono zastosowanie do dziedziczenia po osobach zmarłych 17 sierpnia 2015 r. lub później i obowiązuje we wszystkich państwach UE z wyjątkiem Danii i Irlandii.

Co do zasady całość dziedziczenia podlega prawu państwa, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci. W sprawach objętych rozporządzeniem jurysdykcję mają zazwyczaj sądy tego państwa członkowskiego. Wybór prawa i inne wyjątki mogą zmienić tę ocenę, a kompetencje notariuszy zależą także od przepisów krajowych.

W praktyce pozwala to uniknąć wielu odrębnych postępowań dotyczących tego samego spadku. Jeżeli zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w Polsce oraz mieszkanie w Polsce i dom w Hiszpanii, a nie zachodzi wyjątek, dziedziczenie będzie co do zasady podlegać prawu polskiemu. Formalności dotyczące wpisu własności w Hiszpanii nadal załatwia się według tamtejszych wymogów.

Miejsce zwykłego pobytu wynika z faktycznych okoliczności, a nie z zameldowania. Jeżeli zmarły był w sposób oczywisty ściślej związany z innym państwem, może mieć zastosowanie prawo tego państwa.

WYBÓR PRAWA

Polak mieszkający za granicą może wybrać prawo polskie

W sprawach objętych rozporządzeniem można za życia wybrać dla całości swojego spadku prawo państwa, którego obywatelstwo posiada się w chwili wyboru lub śmierci. Może to być również prawo państwa spoza UE. Obywatel Polski mieszkający np. w Niemczech lub Hiszpanii może więc wybrać prawo polskie.

Najbezpieczniej wyraźnie zapisać wybór prawa w ważnym rozrządzeniu na wypadek śmierci, np. w testamencie. Rozporządzenie dopuszcza też wybór wynikający z treści takiego rozrządzenia. Zwykłe oświadczenie ustne lub list, który nie spełnia wymogów ważnego rozrządzenia, nie wystarczy.

Dlaczego warto to rozważyć: krąg spadkobierców, udziały i ochrona najbliższych, w tym polski zachowek, różnią się między państwami. Wybór prawa polskiego może ułatwić planowanie dziedziczenia według znanych zasad. Jego skutki należy ocenić łącznie z treścią testamentu i sytuacją rodzinną.

Wybrane prawo określa również ochronę najbliższych, np. uprawnienia do zachowku. Nie oznacza to jednak pełnej swobody: znaczenie mogą mieć szczególne przepisy dotyczące określonych składników majątku oraz wyjątkowo klauzula porządku publicznego. Sam wybór prawa nie rozstrzyga też kwestii podatkowych.

EUROPEJSKIE POŚWIADCZENIE

Dokument uznawany w państwach UE uczestniczących w rozporządzeniu

Europejskie poświadczenie spadkowe potwierdza m.in. status spadkobiercy i jego udział. Wywołuje skutki w państwach UE uczestniczących w rozporządzeniu, czyli z wyjątkiem Danii i Irlandii, bez odrębnej procedury uznania lub legalizacji. Może służyć do wpisu praw w rejestrach, z zachowaniem wymogów rejestrowych danego kraju.

Wydaje je właściwy sąd lub inny uprawniony organ państwa uczestniczącego w rozporządzeniu; w Polsce może to być sąd albo notariusz. Poświadczenie nie jest obowiązkowe i nie zastępuje krajowych dokumentów spadkowych. Może jednak ułatwić wykazanie praw, gdy majątek znajduje się w kilku państwach.

Oryginał pozostaje w organie wydającym. Otrzymujesz poświadczone odpisy, których ważność wynosi co do zasady sześć miesięcy; w uzasadnionych przypadkach organ może wyznaczyć dłuższy okres. Jeśli odpis straci ważność, można wystąpić o jej przedłużenie albo o nowy odpis.

PRZYJĄĆ CZY ODRZUCIĆ

Terminy, które łatwo przeoczyć

Spadek może obejmować zarówno aktywa, jak i długi. Terminy i skutki przyjęcia albo odrzucenia różnią się między państwami, a w niektórych są bardzo krótkie. Sprawdź zasady wynikające z prawa właściwego dla konkretnego spadku.

Niemcy: termin na odrzucenie spadku wynosi co do zasady sześć tygodni od uzyskania wiedzy o powołaniu do spadku i jego podstawie. Jeżeli zmarły miał ostatnie miejsce zamieszkania wyłącznie za granicą albo spadkobierca przebywał za granicą w chwili rozpoczęcia biegu terminu, to termin na odrzucenie spadku wynosi sześć miesięcy. Po jego upływie odrzucenie jest co do zasady wyłączone; odpowiedzialność za długi trzeba ocenić oddzielnie.

W sprawach objętych rozporządzeniem oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku można w określonych warunkach złożyć przed sądem państwa członkowskiego swojego miejsca zwykłego pobytu, jeżeli tamtejsze prawo przewiduje taką możliwość. Trzeba również zadbać o zachowanie terminu i poinformowanie organu prowadzącego sprawę. Wyjazd nie zawsze jest konieczny.

Częsty błąd: automatyczne stosowanie polskiego terminu do każdego spadku za granicą. Według prawa polskiego oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu składa się co do zasady w ciągu sześciu miesięcy od uzyskania wiedzy o tytule powołania do spadku, a brak oświadczenia oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza. Zasady te mają zastosowanie, gdy dziedziczenie podlega prawu polskiemu — nie tylko dlatego, że spadkobierca jest Polakiem.

W niektórych systemach prawnych istnieje rozwiązanie pośrednie między przyjęciem a odrzuceniem — przyjęcie spadku z ograniczeniem odpowiedzialności za długi do wartości otrzymanego majątku. Jeżeli podejrzewasz, że długi przewyższają aktywa, zapytaj o taką możliwość przed ostatecznym odrzuceniem spadku.

OCHRONA NAJBLIŻSZYCH I ZACHOWEK

Pominięcie w testamencie nie zawsze odbiera wszystkie prawa

W wielu krajach Europy kontynentalnej prawo chroni określonych najbliższych członków rodziny także wtedy, gdy pominięto ich w testamencie. Ochrona może polegać na prawie do części spadku lub roszczeniu pieniężnym, jak polski zachowek. Krąg uprawnionych, warunki i wyjątki zależą od prawa właściwego.

W Niemczech uprawniony zstępny pominięty w testamencie może co do zasady żądać zapłaty połowy wartości swojego udziału ustawowego. Ochrona obejmuje również małżonka, a w określonych sytuacjach rodziców. Nie każdy zstępny ani każdy rodzic jest uprawniony jednocześnie — znaczenie ma ustawowa kolejność dziedziczenia.

W Polsce zachowek przysługuje uprawnionym zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom, którzy byliby powołani do spadku z ustawy. Wynosi co do zasady połowę wartości udziału ustawowego, a dwie trzecie, jeśli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo uprawniony zstępny jest małoletni. Przy obliczeniu uwzględnia się także przewidziane prawem zaliczenia i wyłączenia.

W innych krajach zasady różnią się zarówno wysokością, jak i kręgiem uprawnionych. Pominięcie w testamencie nie oznacza jeszcze, że nic nie otrzymasz — konkretną kwotę dla danego kraju warto sprawdzić oddzielnie.

DOKUMENTY

Apostille, tłumaczenie i uzyskanie nowych odpisów

W Polsce apostille na aktach stanu cywilnego nadaje MSZ

Odpisy polskich aktów urodzenia, małżeństwa i zgonu wydaje urząd stanu cywilnego (USC). Jeżeli do użycia za granicą potrzebna jest apostille, na takich dokumentach nadaje ją Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Dokumenty notarialne lub sądowe mogą wymagać wcześniejszego uwierzytelnienia przez właściwy sąd. Dla dokumentów edukacyjnych obowiązują odrębne organy i procedury.

Opłata skarbowa za apostille w MSZ wynosi 60 zł za dokument. Sprawdź aktualny tryb złożenia wniosku, wymagane wcześniejsze poświadczenia oraz termin realizacji w MSZ; nie zakładaj automatycznie, że całość potrwa dwa dni. Sprawę można przygotować także z pomocą pełnomocnika w Polsce.

Kiedy apostille nie jest potrzebne

W obrocie między państwami UE dokumenty urzędowe objęte rozporządzeniem 2016/1191, m.in. dotyczące urodzenia, małżeństwa i zgonu, są zwolnione z legalizacji i apostille. Ułatwienie nie obejmuje automatycznie każdego dokumentu spadkowego, pełnomocnictwa ani czynności dotyczącej nieruchomości. Sprawdź kategorię dokumentu i wymagania organu, któremu go przedstawiasz.

Poza UE zwolnienie z legalizacji może wynikać z umowy międzynarodowej. W innych przypadkach potrzebna bywa apostille albo legalizacja konsularna. Sprawdź zasady między Polską a państwem, w którym dokument ma być użyty; sama znajomość procedury obowiązującej w innym kraju nie wystarczy.

Sprawdź, czy potrzebne jest tłumaczenie

Zwolnienie z apostille nie zawsze usuwa potrzebę tłumaczenia. Dla części dokumentów stanu cywilnego w UE formularz wielojęzyczny może wystarczyć jako pomoc tłumaczeniowa. Jeśli wymagane jest tłumaczenie uwierzytelnione dokumentu objętego rozporządzeniem 2016/1191, należy uznać również tłumaczenie wykonane przez osobę uprawnioną w innym państwie UE. Szczegółowe wymogi potwierdź w organie prowadzącym sprawę.

Jeżeli dokumenty zaginęły

Odpis polskiego aktu stanu cywilnego uzyskasz w USC. Wniosek można złożyć osobiście, pocztą lub przez właściwą usługę elektroniczną; może też pomóc uprawniony krewny lub pełnomocnik. Mieszkając za granicą, ustal z USC sposób doręczenia, w tym ewentualne przekazanie dokumentu przez konsulat. Konsul nie zamawia odpisu za Ciebie. Przed wyborem wersji elektronicznej sprawdź, czy zagraniczny organ ją przyjmie.

GDY TRZEBA UDOWODNIĆ POKREWIEŃSTWO

Gdy brakuje dokumentów

Zdarza się, że więź rodzinna nie została potwierdzona dokumentami: dziecko nie zostało uznane za życia rodzica, wpisy zaginęły, nazwiska się zmieniały. Warto wtedy rozumieć kolejność działań.

Sam wynik testu DNA nie potwierdza jeszcze praw do spadku. Jeśli pochodzenie lub pokrewieństwo nie jest prawnie ustalone, może być potrzebne postępowanie sądowe albo inna właściwa procedura. To, czy sprawę trzeba prowadzić oddzielnie od postępowania spadkowego, zależy od prawa danego kraju.

Sąd ocenia potrzebę badania DNA według właściwych przepisów i okoliczności sprawy. Warto zebrać dostępne dowody: zeznania świadków, korespondencję, zdjęcia i dokumenty wskazujące na możliwe pokrewieństwo. Nie ma jednej listy dowodów wstępnych wymaganej we wszystkich państwach.

Po śmierci danej osoby badanie może w określonych warunkach opierać się na zachowanym materiale biologicznym albo próbkach od krewnych. Dostęp do materiału, zgoda na badanie i jego wartość dowodowa podlegają przepisom danego kraju. Taka procedura bywa trudniejsza i dłuższa niż bezpośredni test.

USA

Jak to działa w Stanach Zjednoczonych

Prawo spadkowe w USA jest prawem stanowym, a nie federalnym. Kalifornia ma własny Probate Code, Nowy Jork — własne przepisy i odrębny Surrogate’s Court, a Floryda i Teksas — swoje kodeksy. Nie istnieje więc uniwersalna odpowiedź na pytanie „jak to wygląda w USA”: wszystko zależy od stanu.

W postępowaniu probate sąd nadzoruje potwierdzenie testamentu i uprawnień osoby zarządzającej spadkiem. To zarządca wykonuje czynności związane z majątkiem, długami, podatkami i podziałem pozostałości. W Kalifornii postępowanie często trwa od dziewięciu do osiemnastu miesięcy, ale spory i inne komplikacje mogą je wydłużyć; nie każdy majątek wymaga pełnego probate.

W Kalifornii samo nieposiadanie obywatelstwa USA nie pozbawia prawa do dziedziczenia. W Nowym Jorku cudzoziemiec może co do zasady nabywać i zbywać nieruchomości na takich samych zasadach jak obywatel. W konkretnej sprawie nadal trzeba sprawdzić prawo właściwego stanu i ewentualne szczególne ograniczenia.

Nierezydent nie zawsze może jednak zostać zarządcą spadku: w części stanów dopuszcza się do tej funkcji wyłącznie krewnych lub rezydentów. Dziedziczenie i zarządzanie spadkiem to odrębne kwestie.

W Kalifornii osoba wskazana jako wykonawca testamentu powinna wystąpić o powołanie w ciągu 30 dni od uzyskania wiedzy o śmierci i swoim wskazaniu; brak działania może oznaczać rezygnację z pierwszeństwa do tej funkcji, a nie utratę spadku. Wierzycieli obowiązuje co do zasady późniejszy z terminów: cztery miesiące od wydania upoważnienia zarządcy albo 60 dni od doręczenia zawiadomienia, z uwzględnieniem ogólnej rocznej granicy i wyjątków. W Nowym Jorku siedem miesięcy ma znaczenie dla ochrony zarządcy dokonującego wypłat w dobrej wierze, a nie jako uniwersalny termin wygaśnięcia wszystkich roszczeń.

Nie zakładaj na podstawie internetowych poradników, że w Kalifornii na zajęcie się spadkiem masz od pięciu do trzydziestu lat. Nie istnieje taki ogólny termin. Terminy dotyczące odzyskania określonego mienia, które przeszło na stan, odnoszą się do innych procedur i nie zastępują terminów postępowania spadkowego.

Długi zmarłego są co do zasady spłacane z masy spadkowej, a nie z własnych środków krewnych. Federalna Komisja Handlu wskazuje wyjątki, np. współodpowiedzialność za zobowiązanie lub obowiązek wynikający z prawa stanowego. Samo pokrewieństwo ani samo upoważnienie do korzystania z rachunku nie oznacza automatycznie odpowiedzialności. Przy braku majątku niezaspokojony dług może pozostać niespłacony.

KANADA

Jak to działa w Kanadzie

Procedura zależy od prowincji. W Ontario dokument potwierdzający uprawnienia zarządcy nazywa się Certificate of Appointment of Estate Trustee, a w Kolumbii Brytyjskiej i Albercie — Grant of Probate lub Grant of Administration. Quebec stosuje prawo cywilne i istotnie odmienne zasady, dlatego trzeba rozpatrywać go oddzielnie.

Nierezydent może odziedziczyć majątek, w tym nieruchomość. Federalny zakaz nabywania nieruchomości mieszkalnych przez cudzoziemców nie obejmuje dziedziczenia: nabycie prawa w następstwie śmierci zostało wyłączone z jego zakresu.

Główna pułapka — objęcie funkcji wykonawcy testamentu

W Ontario od osoby ubiegającej się o ustanowienie zarządcą spadku może być wymagane zabezpieczenie, zasadniczo w wysokości dwukrotnej wartości majątku. Miejsce zamieszkania poza Kanadą i państwami Wspólnoty Narodów może mieć znaczenie; sąd może w określonych przypadkach zmniejszyć zabezpieczenie lub zwolnić z niego. W Albercie również trzeba sprawdzić wymogi wobec zarządcy spoza prowincji, wysokość zabezpieczenia i wyjątki związane ze składem zarządców. W Kolumbii Brytyjskiej sam status nierezydenta nie oznacza automatycznie identycznego obowiązku.

Praktyczny wniosek: jeśli mieszkasz w Polsce, a spadek znajduje się w Ontario, przed przyjęciem funkcji wykonawcy porównaj koszty zabezpieczenia i możliwe rozwiązania. Udział współwykonawcy mieszkającego na miejscu może ułatwić sprawę, ale sam w sobie nie gwarantuje zwolnienia z zabezpieczenia.

Przy dziedziczeniu ustawowym w Ontario, gdy zmarły pozostawił małżonka i zstępnych, uprzywilejowany udział małżonka wynosi 350 000 CAD dla osób zmarłych 1 marca 2021 r. lub później. Jeżeli pozostaje nadwyżka, małżonek otrzymuje połowę przy jednym dziecku, a jedną trzecią przy większej liczbie dzieci. Gdy nie ma zstępnych, zasady są inne. Ustawowe wyłączenie z powodu separacji wymaga spełnienia konkretnych warunków; nie każda rozłąka wystarcza. Partner nieformalny nie dziedziczy jak małżonek na podstawie tych przepisów, choć może mieć inne roszczenia.

W Kolumbii Brytyjskiej obowiązuje co do zasady 210-dniowy zakaz podziału spadku od wydania grant, z wyjątkami dotyczącymi m.in. zgód uprawnionych lub postanowienia sądu. Nie jest to uniwersalny termin zgłoszenia praw przez każdego zagranicznego spadkobiercę. Uprawniony małżonek lub dziecko ma zasadniczo 180 dni na wszczęcie sprawy o zmianę rozrządzeń testamentowych i dodatkowe wymogi doręczenia. W Ontario roszczenie o zapewnienie utrzymania zgłasza się co do zasady w ciągu sześciu miesięcy od wydania odpowiedniego poświadczenia, z ustawowymi wyjątkami.

W Kanadzie co do zasady nie ma odrębnego podatku nakładanego na spadkobiercę za samo otrzymanie spadku. Śmierć może jednak powodować rozliczenie podatku od zysków na majątku uznanym za zbyty według wartości rynkowej, z przewidzianymi prawem wyjątkami. W Ontario występuje również Estate Administration Tax. Oddzielnie trzeba sprawdzić obowiązki podatkowe w Polsce lub innym kraju związanym ze spadkobiercą.

NIEODEBRANE SPADKI

Jak sprawdzić samodzielnie i bezpłatnie

Jeśli podejrzewasz, że krewny za granicą pozostawił nieodebrane środki lub inny majątek, możesz samodzielnie sprawdzić oficjalne wyszukiwarki. Samo wyszukiwanie w tych rejestrach jest bezpłatne. Nie są one jednak pełnym wykazem wszystkich spadków ani wszystkich aktywów zmarłego.

USA: oficjalny przewodnik na usa.gov, katalog programów wszystkich stanów na unclaimed.org oraz wyszukiwarka obejmująca wiele stanów na missingmoney.com. Działają też rejestry stanowe, np. kalifornijski claimit.ca.gov i nowojorski ouf.osc.ny.gov. Niewypłaconych wynagrodzeń szuka się przez Departament Pracy, świadczeń emerytalnych — przez PBGC, a ubezpieczeń weteranów — przez VA.

Treasury Hunt, narzędzie do wyszukiwania skarbowych obligacji oszczędnościowych, zakończyło działalność 30 września 2025 r. Aktualnych instrukcji szukaj w TreasuryDirect. W sprawie zaginionych papierowych obligacji właściwy może być FS Form 1048; nie jest to jednak uniwersalny formularz do każdej sprawy spadkowej lub każdego rodzaju obligacji.

Kanada: nieodebranych środków bankowych szuka się w rejestrze Banku Kanady oraz w programach prowincji Alberta i Kolumbia Brytyjska. Szczególnie przydatny jest rejestr Revenu Québec — obejmuje on wprost kategorię nieodebranych spadków, a nie tylko aktywa finansowe.

Zbieżność nazwiska nie oznacza jeszcze prawa do majątku. Trzeba wykazać tożsamość właściciela oraz swój tytuł prawny, np. status spadkobiercy lub umocowanie do działania za spadek. Dokumenty pokrewieństwa mogą być potrzebne, ale nie każdy uprawniony dziedziczy jako krewny.

Uważaj na wiadomości od pośredników. Jeżeli ktoś napisał, że jesteś spadkobiercą, i żąda pieniędzy z góry lub udziału procentowego przed potwierdzeniem, najpierw samodzielnie sprawdź informacje w państwowym rejestrze — to nic nie kosztuje.

SPORY MIĘDZY SPADKOBIERCAMI

Gdy krewni nie mogą się porozumieć

Najczęstsze przyczyny konfliktów to: niejasne sformułowania testamentu dopuszczające różne interpretacje; brak zgody na podział; wątpliwości co do ważności testamentu lub podejrzenie, że sporządzono go pod presją; istnienie kilku testamentów, spośród których trzeba ustalić obowiązujący.

Droga sądowa nie jest jedyna. Mediacja może pomóc szybciej i taniej osiągnąć porozumienie. Uzgodnienie podziału między spadkobiercami zależy jednak od prawa właściwego, wymaganej formy i ochrony osób trzecich, np. małoletnich; czasem potrzebna jest zgoda sądu.

Jeśli kierujesz sprawę do sądu, sprawdź termin dla konkretnego roszczenia. W Ontario do części roszczeń może mieć zastosowanie ogólny dwuletni termin liczony od ich wykrycia, ale nie jest to uniwersalny termin każdej sprawy dotyczącej testamentu. Znaczenie mają rodzaj żądania, chwila uzyskania wiedzy i ustawowe wyjątki.

TYPOWE BŁĘDY

Co prowadzi do utraty spadku

Automatyczne kierowanie się polskim sześciomiesięcznym terminem bez ustalenia, jakie prawo reguluje dziedziczenie.
Podpisywanie oświadczenia o odrzuceniu spadku bez ustalenia jego składu i wysokości długów.
Przeoczenie terminu na odrzucenie spadku i brak sprawdzenia, w jakim zakresie odpowiada się za długi.
Odkładanie kompletowania dokumentów do końca sprawy albo zamawianie apostille bez sprawdzenia, czy jest potrzebne. Weryfikację terminów z prawnikiem i zbieranie dokumentów warto prowadzić równolegle.
Składanie wniosku o apostille do niewłaściwego organu lub pomijanie wymaganego wcześniejszego uwierzytelnienia dokumentu.
Zamawianie elektronicznego odpisu bez sprawdzenia, czy zagraniczny organ go przyjmie, albo zakładanie, że konsulat uzyska odpis z USC za wnioskodawcę.
Zgoda na objęcie funkcji wykonawcy spadku w Ontario bez obliczenia kosztu zabezpieczenia.
Płacenie pośrednikom za wyszukanie majątku, które można wykonać samodzielnie i bezpłatnie w państwowym rejestrze.
Przekonanie, że sam test DNA daje prawo do spadku.
CO MOŻE ZROBIĆ KONSULAT

Na jaką pomoc państwa rzeczywiście można liczyć

Konsul RP może udzielić informacji o dostępnych formach pomocy i miejscowych kontaktach oraz wykonać przewidziane prawem poświadczenia, np. własnoręczności podpisu na oświadczeniu lub pełnomocnictwie. Nie prowadzi jednak sprawy spadkowej w imieniu obywatela, nie zastępuje sądu ani notariusza właściwego do potwierdzenia dziedziczenia i nie wydaje polskiego aktu poświadczenia dziedziczenia.

Jeżeli sporządzasz oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku na potrzeby polskiej sprawy, konsul może poświadczyć Twój podpis. Następnie należy skutecznie przekazać oświadczenie właściwemu sądowi z zachowaniem terminu — sama wizyta w konsulacie nie kończy sprawy. Dla dokumentu używanego w innym państwie trzeba wcześniej uzgodnić wymaganą treść, formę i ewentualne dalsze poświadczenia.

Konsul nie pełni funkcji Twojego adwokata, nie reprezentuje Cię w sądzie i nie finansuje usług prawnych. Nasza bezpłatna konsultacja Pro Bono pomaga zrozumieć prawa i zaplanować kolejne działania; nie zastępuje miejscowego pełnomocnika, jeśli jego udział jest potrzebny.

NASZE ZALETY

Dlaczego warto zwrócić się właśnie do nas

Całkowicie bezpłatnie

Całkowicie bezpłatnie
Bez zaliczek, ukrytych opłat i przedpłat. Zasada Pro Bono jest niezmiennym fundamentem naszej pracy.

Poufność i ochrona danych

Poufność i ochrona danych
Zgłoszenia rozpatrujemy poufnie. Zasady przetwarzania danych, podstawy prawne i informacje o ich odbiorcach opisuje Polityka prywatności. Dane mogą być udostępniane wyłącznie wtedy, gdy istnieje ku temu odpowiednia podstawa prawna.

Odpowiedź w ciągu 1–2 dni

Odpowiedź w ciągu 1–2 dni
Każde zgłoszenie rozpatrujemy w ciągu 1–2 dni roboczych.

Przeanalizujemy zasady w Twoim kraju

Przeanalizujemy zasady w Twoim kraju
Które prawo ma zastosowanie, gdzie złożyć wniosek i jakie obowiązują terminy — odpowiedź zależy od okoliczności, a my pomożemy ją znaleźć.

Język — polski

Język — polski
Wyjaśniamy skomplikowane sytuacje prawne po polsku — prostym i zrozumiałym językiem.

Jasny plan działania

Jasny plan działania
Konkretne wskazówki krok po kroku: co zrobić, do kogo się zwrócić i jakie dokumenty przygotować.

PRZEBIEG KONSULTACJI

Jak przebiega konsultacja Pro Bono

1

Wypełnij formularz zgłoszeniowy

1
Wypełnij formularz zgłoszeniowy
Napisz, w jakim kraju otwarto spadek, kim był dla Ciebie zmarły, czy istnieje testament i jakie dokumenty posiadasz.

2

Specjalista analizuje sytuację

2
Specjalista analizuje sytuację
W ciągu 1–2 dni roboczych zgłoszenie trafia do prawnika zajmującego się daną dziedziną, który zapoznaje się ze szczegółami sprawy.

3

Otrzymujesz plan działania

3
Otrzymujesz plan działania
Prawnik kontaktuje się z Tobą w dogodny sposób i przedstawia konkretny plan dalszych działań krok po kroku.

4

Wsparcie na kolejnych etapach

4
Wsparcie na kolejnych etapach
Jeżeli potrzebujesz reprezentacji w sądzie lub pomocy w sporze, wyjaśniamy, gdzie sprawdzić możliwość uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej w państwie prowadzenia sprawy. Wskażemy również, jak szukać informacji w polskim systemie nieodpłatnej pomocy prawnej i w wyspecjalizowanych organizacjach. Dostępność pełnomocnika oraz zakres pomocy zależą od lokalnych warunków; konsulat nie zastępuje adwokata.

KTO UDZIELA KONSULTACJI

Prawnicy działający w organizacji jako wolontariusze

Zgłoszenia rozpatrują prawnicy wolontariusze organizacji społecznej „Historical Trace”. W polskiej wersji projektu poświęcają swój czas na edukację prawną i bezpłatne wsparcie Polaków za granicą.

Materiały polskiej wersji są przed publikacją kierowane do sprawdzenia pod kątem prawa polskiego, unijnego oraz przepisów innych państw, których dotyczą. Konsultacja ma charakter informacyjny: wyjaśniamy prawa i plan działania, nie pobierając za to żadnych opłat.

Ukraińska organizacja społeczna „Historical Trace” jest organizacją non profit zarejestrowaną w Ukrainie: numer JEDRPOU 44218864, ukraiński kod statusu non profit 0032. Nie świadczymy odpłatnych usług prawnych, nie pobieramy honorariów i nie zawieramy umów o reprezentację przed sądem. Konsultacja nie ustanawia stosunku pełnomocnictwa procesowego i nie zastępuje indywidualnej pomocy prawnej w kraju właściwym dla Twojej sprawy.

DZIAŁALNOŚĆ NIEKOMERCYJNA

Bezpłatnie dla każdego

BEZPŁATNIE · PRO BONO

Skorzystaj z bezpłatnej wstępnej konsultacji prawnej pro bono

Opisz swoją sytuację - nasi specjaliści bezpłatnie ją przeanalizują i wskażą konkretny plan działania. Twoje zgłoszenie rozpatrujemy poufnie, bez żadnych przedpłat.

Poufne rozpatrywanie zgłoszeń
Bez zaliczek i ukrytych warunków
Odpowiedź w ciągu 1-2 dni roboczych
FAQ

Najczęściej zadawane pytania

W sprawach objętych unijnym rozporządzeniem spadkowym celem jest co do zasady objęcie całości spadku jednym prawem. Zazwyczaj właściwe są organy państwa miejsca zwykłego pobytu zmarłego, ale istnieją wyjątki. Osobno mogą być potrzebne formalności dotyczące rejestrów, podatków lub majątku w państwach nieuczestniczących w rozporządzeniu.

W sprawach objętych rozporządzeniem 650/2012 — tak, można wybrać prawo państwa swojego obywatelstwa, posiadanego w chwili wyboru lub śmierci. Najlepiej wyraźnie zapisać to w ważnym testamencie. Rozporządzenie dopuszcza także wybór wynikający z treści rozrządzenia. Jeżeli sprawę prowadzi państwo nieuczestniczące w tym systemie, trzeba sprawdzić jego własne reguły.

Nie automatycznie. Polski termin na oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu ma znaczenie, gdy stosuje się prawo polskie. Jeżeli właściwe jest prawo innego państwa, termin i jego skutki mogą być inne. Samo polskie obywatelstwo spadkobiercy nie rozstrzyga tej kwestii.

Nie zakładaj, że możesz swobodnie wybrać tylko aktywa. W wielu systemach istnieją jednak sposoby ograniczenia odpowiedzialności za długi. W prawie polskim służy temu przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, z ustawowymi warunkami i wyjątkami. Sprawdź właściwy tryb przed przyjęciem lub odrzuceniem spadku.

W wielu krajach Europy kontynentalnej określeni najbliżsi są chronieni mimo pominięcia w testamencie. W Polsce taką ochronę zapewnia zachowek. Uprawnienie, wysokość i ewentualne wyłączenia zależą od prawa właściwego i okoliczności rodzinnych.

Odpisy polskich aktów uzyskasz w USC, także za pośrednictwem uprawnionej osoby lub dostępnej usługi zdalnej. Sprawdź sposób doręczenia za granicę i wymaganą formę dokumentu. Jeśli więź rodzinna nie została prawnie ustalona, może być potrzebne postępowanie sądowe lub inna właściwa procedura.

Nic. Wstępna konsultacja w ramach Pro Bono jest bezpłatna i nie wiąże się z ukrytymi warunkami. Nie oferujemy odpłatnych usług ani teraz, ani na późniejszym etapie.

PRZECZYTAJ TAKŻE
Dziedziczenie transgraniczne: podstawowe zasady prawa cywilnego dla polskich rodzin Wypadek drogowy za granicą: jak uzyskać odszkodowanie Wypadek przy pracy za granicą: jak nie stracić prawa do odszkodowania
NEWSLETTER

Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie i odkryciami historycznymi

Jeden e-mail w tygodniu: nowe plany działania, omówienia spraw i materiały o zachowaniu pamięci rodzinnej. Bez spamu.