Przykład: Polak z Wrocławia miał wypadek podczas wyjazdu do Włoch. Po powrocie do domu zaczął szukać włoskiego adwokata, bo był przekonany, że sprawę trzeba prowadzić wyłącznie tam, gdzie doszło do zderzenia. Jeżeli zdarzenie spełnia warunki unijnego mechanizmu, roszczenie może jednak zgłosić w Polsce i po polsku. Decyduje tu miejsce zamieszkania poszkodowanego, a nie jego obywatelstwo.
Reprezentant ubezpieczyciela w Twoim kraju
Ubezpieczyciel objęty unijnymi przepisami o obowiązkowym komunikacyjnym OC musi wyznaczyć reprezentanta do spraw roszczeń w każdym innym państwie UE. Mechanizm służy określonym w przepisach wypadkom transgranicznym; nie obejmuje automatycznie każdej polisy na świecie.
- Prowadzi sprawę w języku urzędowym kraju, w którym mieszkasz.
- Ma wystarczające uprawnienia, aby reprezentować ubezpieczyciela i zaspokoić uzasadnione roszczenia w należnym zakresie.
- Można go znaleźć przez ośrodek informacji na podstawie numeru rejestracyjnego pojazdu sprawcy.
W znalezieniu reprezentanta pomaga ośrodek informacji. W Polsce po wypadku za granicą możesz zwrócić się do Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (PBUK). Podaj datę i kraj zdarzenia oraz numer i kraj rejestracji pojazdu sprawcy, aby ustalić ubezpieczyciela i jego reprezentanta.
Trzy miesiące na uzasadnione stanowisko
Od dnia zgłoszenia roszczenia ubezpieczyciel lub jego reprezentant ma trzy miesiące na uzasadnione stanowisko. Jeżeli odpowiedzialność nie jest kwestionowana i rozmiar szkody został ustalony, powinien przedstawić uzasadnioną ofertę odszkodowania. Jeżeli odpowiedzialność jest sporna, nie została jasno ustalona lub szkoda nie została w pełni oszacowana, powinien udzielić uzasadnionej odpowiedzi.
Brak wymaganego stanowiska w terminie może otworzyć drogę do organu odszkodowawczego. Przepisy przewidują również odsetki w przypadkach nieprzedstawienia wymaganej oferty odszkodowania; ich naliczanie i wysokość trzeba ustalić według właściwych przepisów. Nie każda cisza przez trzy miesiące oznacza automatyczne naliczanie odsetek od całej żądanej kwoty.
Organ odszkodowawczy
To instytucja w kraju zamieszkania poszkodowanego; w Polsce jej funkcję pełni PBUK. W przypadkach objętych mechanizmem można zwrócić się do niej m.in. wtedy, gdy w ciągu trzech miesięcy nie otrzymano uzasadnionej odpowiedzi albo ubezpieczyciel nie wyznaczył wymaganego reprezentanta. Brak reprezentanta nie uzasadnia interwencji, jeżeli poszkodowany zgłosił roszczenie bezpośrednio ubezpieczycielowi i otrzymał od niego uzasadnioną odpowiedź w terminie.
Organ powinien podjąć działania w ciągu dwóch miesięcy od zgłoszenia mu roszczenia. Nie jest to bezwarunkowy termin wypłaty. Kończy działania, jeżeli ubezpieczyciel lub jego reprezentant udzieli uzasadnionej odpowiedzi. Z tej drogi nie skorzystasz, jeżeli wszczęto już postępowanie sądowe bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi.
Podział zadań zależy od kraju. W części państw biuro ubezpieczycieli łączy kilka funkcji, w innych organ odszkodowawczy działa przy funduszu gwarancyjnym. Dla mieszkańca Polski praktyczne rozróżnienie jest następujące: PBUK pomaga ustalić zagranicznego ubezpieczyciela i pełni funkcję organu odszkodowawczego, natomiast UFG prowadzi polską bazę ubezpieczeń OC i realizuje odrębne zadania gwarancyjne.
| Twoja sytuacja | Do kogo kierować roszczenie | Ważny termin |
|---|---|---|
| Mieszkasz w UE lub EOG; zdarzenie spełnia warunki mechanizmu | Do reprezentanta ubezpieczyciela sprawcy w Twoim kraju | 3 miesiące na uzasadnioną ofertę lub odpowiedź |
| Mieszkasz poza UE lub EOG | Do ubezpieczyciela sprawcy lub właściwego biura/funduszu; zacznij od kraju wypadku | Według prawa właściwego dla roszczenia |
| Wypadek w Wielkiej Brytanii | Ubezpieczyciel, właściwy przedstawiciel lub MIB — zależnie od pojazdu i ochrony | Tryb i terminy ustal indywidualnie; brak automatycznej reguły dla wszystkich zdarzeń |
| USA | Właściwy ubezpieczyciel świadczeń no-fault lub ubezpieczyciel sprawcy | Nie ma mechanizmu reprezentanta |
| Kanada | Właściwy system publiczny lub ubezpieczyciel ustalony według zasad prowincji | Nie ma mechanizmu reprezentanta |
Jeżeli mieszkasz poza UE lub EOG, sprawdź inną drogę
Polskie obywatelstwo samo w sobie nie zapewnia dostępu do reprezentanta w Polsce. Jeżeli mieszkasz poza UE lub EOG, trzeba sprawdzić podstawę skorzystania z tego mechanizmu. Zwykle roszczenie kieruje się do ubezpieczyciela sprawcy lub właściwego podmiotu w kraju wypadku. Przy braku ubezpieczenia punktem wyjścia jest biuro lub fundusz właściwy dla miejsca zdarzenia, a nie automatycznie biuro kraju rejestracji pojazdu.
PBUK może pomóc ustalić właściwy podmiot, ale nie przejmuje każdej sprawy tylko dlatego, że poszkodowany jest Polakiem albo pojazd ma polskie tablice. Trzeba oddzielnie ustalić właściwy tryb, podmiot odpowiedzialny i prawo mające zastosowanie. Często będzie to prawo kraju wypadku, lecz istnieją wyjątki.
Wielka Brytania po brexicie: sprawdź dostępny tryb
Po brexicie w Wielkiej Brytanii nie działa już unijny mechanizm ochrony poszkodowanych w dotychczasowym kształcie. Motor Insurers’ Bureau (MIB) nadal pełni zadania związane z systemem Zielonej Karty i szkodami spowodowanymi przez nieubezpieczone lub niezidentyfikowane pojazdy. Nie oznacza to jednak, że zniknęły wszystkie możliwości obsługi roszczenia przez przedstawiciela: znaczenie mogą mieć odrębne porozumienia między biurami.
Po wypadku w Wielkiej Brytanii ustal kraj rejestracji pojazdu sprawcy i jego ubezpieczyciela, a następnie sprawdź w PBUK właściwy tryb. Samo miejsce wypadku w Wielkiej Brytanii nie wyłącza unijnego mechanizmu: w określonych przypadkach obejmuje on także zdarzenia w państwie systemu Zielonej Karty poza UE z udziałem pojazdu ubezpieczonego i zwykle bazującego w państwie członkowskim. Przy brytyjskim ubezpieczycielu można zgłosić roszczenie bezpośrednio i sprawdzić dostępność przedstawiciela na podstawie odrębnych uzgodnień. Przy nieubezpieczonym lub nieznanym sprawcy sprawdza się właściwy program MIB.
W USA i Kanadzie ten mechanizm nie istnieje
Reprezentant ubezpieczyciela, zasada trzech miesięcy i organ odszkodowawczy to rozwiązania Unii Europejskiej. Za oceanem nie obowiązują i droga dochodzenia roszczeń jest inna.
W Stanach Zjednoczonych wiele zależy od przepisów stanu i rodzaju świadczenia. W systemach no-fault podstawowe świadczenia osobowe wypłaca właściwy ubezpieczyciel niezależnie od winy. Nie zawsze jest to Twoja własna polisa: dla pasażera lub pieszego właściwa może być polisa pojazdu uczestniczącego w wypadku. Przy roszczeniu przeciwko sprawcy trzeba wykazać przesłanki jego odpowiedzialności; ochrona no-fault nie wyłącza każdego takiego roszczenia.
W Kanadzie system zależy od prowincji. W Kolumbii Brytyjskiej, Quebecu, Manitobie i Saskatchewan istotną rolę pełnią systemy publiczne, choć zakres ochrony i zasady dla przyjezdnych są różne. W Ontario, Albercie i prowincjach atlantyckich świadczenia wypadkowe obsługują zasadniczo ubezpieczyciele prywatni. Właściwą polisę ustala się według lokalnych zasad pierwszeństwa, a nie zawsze na podstawie tego, kto jest właścicielem własnej polisy.
W obu krajach nie ma ogólnego obowiązku prowadzenia sprawy po polsku ani unijnego mechanizmu interwencji po trzech miesiącach. Terminy zawiadomienia i zgłoszenia roszczenia trzeba sprawdzić od razu. Podobnej staranności wymagają także terminy europejskie.
Granice tego rozwiązania: czego mechanizm nie zapewnia
Mechanizm nie znosi terminów przedawnienia wynikających z prawa właściwego dla roszczenia i nie gwarantuje wypłaty. Uzasadniona odmowa nadal może być błędna i podlegać zakwestionowaniu. Brak numeru polisy nie przekreśla sprawy: ośrodek informacji może pomóc ustalić ubezpieczyciela na podstawie danych pojazdu. Przy nieznanym sprawcy lub ubezpieczycielu sprawdza się odrębne procedury. Im lepsze dowody z miejsca zdarzenia, tym łatwiej dochodzić roszczeń.
Zapisz te dane od razu po wypadku, znajdź reprezentanta przez ośrodek informacji i zgłoś roszczenie na piśmie. Trzy miesiące licz od daty zgłoszenia.
Jeżeli znajdujesz się w takiej sytuacji, możesz skorzystać z bezpłatnej wstępnej pomocy prawnej organizacji pozarządowej „Historical Trace”. Prawnicy wolontariusze przeanalizują Twoją sytuację, przystępnie wyjaśnią przysługujące Ci prawa i przedstawią plan dalszych działań krok po kroku. Wypełnij krótki formularz zgłoszeniowy na naszej stronie, aby otrzymać poufną konsultację pro bono w ciągu jednego–dwóch dni roboczych. Organizacja nie świadczy płatnych usług i nie pobiera honorariów.



